• Wszystko o akordeonie

  • Wywiady

  • Relacje z koncertów

  • Recenzje płyt

  • Sprzęt

Polski Portal Akordeonowy

akordeon.pl

Septymowe akordy diatoniczne

Akordy septymowe diatoniczne (gamowłaściwe) na poszczególnych stopniach gamy  C-dur  pokazuje  poniższa  ilustracja:

Oznaczenia :

C(M7) -  trójdźwięk  dur + tercja  wielka  (skrajne  dźwięki  tworzą septymę  wielką, stąd  oznaczenie  "M7" = Major 7)

d7 -  trójdźwięk  moll + tercja  mała  (skrajne  dźwięki  tworzą   septymę  małą, stąd  oznaczenie  "7")

G7 -  trójdźwięk  dur + tercja  mała  (skrajne  dźwięki  tworzą   septymę  małą), zwany  dominantą  septymową

Hpzm7 -  trójdźwięk  zmniejszony + tercja  wielka  (skrajne  dźwięki  tworzą  septymę  małą), zwany  akordem  septymowym  półzmniejszonym

 

Akordy septymowe diatonicznew gamie a-moll naturalnej pokazuje poniższa ilustracja :

Jak widać  -  mamy tu sytuację analogiczną jak przy omawianiu  trójdźwięków diatonicznych, czyli w porównaniu do gamy dur, tutaj struktura rodzajowa  akordów  jest  identyczna, ale  występują  one  na  innych  stopniach.  I  tak :

akord  C(M7) zmienił  pozycję  ze  stopnia  I  na  III

akord  F(M7) zmienił  pozycję  ze  stopnia  IV  na  VI

akord  d7 zmienił  pozycję  ze  stopnia  II  na  IV

akord  e7 zmienił  pozycję  ze  stopnia  III  na  V

akord  a7 zmienił  pozycję  ze  stopnia  VI  na  VIII

akord  G7 zmienił  pozycję  ze  stopnia  V  na  VII

akord  Hpzm7  zmienił  pozycję  ze  stopnia  VII  na  II

 

Analogicznie też, w gamie a-moll harmonicznej, z uwagi na podwyższony  VII stopień, struktura  rodzajowa  akordów  zmienia  się  na  bardziej  zróżnicowaną. Pokazuje  to  poniższa  ilustracja :

I  tak :

-  na stopniach  II, IV, VI  pozostają  te  same  akordy

-  na stopniu  V  akord  moll  zmienia  się  na  dur

-  na stopniu  VII  pojawił się nowy, akord septymowy zmniejszony  (G#zm7), złożony  z  tercji  małych, czyli  skrajne  dźwięki  tworzą  septymę  zmniejszoną

-  na  I  stopniu  mamy  drugi  nowy  akord  (*)  -  trójdźwięk  moll + tercja  wielka a jego skrajne dźwięki tworzą septymę wielką, stąd  jego  oznaczenie  winno być analogiczne jak poznanego wyżej trójdźwięku  C(M7), czyli  c(M7)

-  wreszcie, na III stopniu mamy trzeci nowy akord  (**) - trójdźwięk zwiększony + tercja mała  a  jego  skrajne  dźwięki  tworzą  również  septymę  wielką, stąd  - przez  analogię  do  poznanych  już  trójdźwięków  -  jego  oznaczenie  winno  być C+(M7). Jednakże  oba  te  akordy  są  rzadko  używane  i  podane  oznaczenia należy traktować jako propozycję na użytek niniejszego opracowania (w tabeli poniżej wyróżniono je kolorem żółtym).

 

Sumując - poznaliśmy budowę i oznaczenia  7  rodzajów akordów  septymowych diatonicznych. Ich  zestawienie, na  przykładzie  dźwięku  podstawowego "C", podaje poniższa tabela :

Na marginesie czterodźwięków septymowych należy wspomnieć o często używanych akordach sekstowych, t.zn. o trójdźwiękach z dodaną sekundą zamiast tercji, jak to ma miejsce w typowej - tercjowej - budowie akordów. Skrajne ich dźwięki  tworzą  sekstę i stąd  nazwa tych akordów.

 

Nie  wchodząc w  teoretyczne  uzasadnienie, przyjmijmy do  wiadomości, że w praktyce używane są tylko dwa akordy sekstowe, których budowę i oznaczenia - już bez ilustracji na pięciolinii - podaje poniższa tabelka :

Uwagi  do  oznaczeń  akordów.

 

Poniższe uwagi kieruję głównie do początkujących adeptów muzyki rozrywkowej i jazzu, gdyż klasyka nie używa tego rodzaju skrótowego zapisu. W nutach, wydawanych  w  różnych  krajach, panuje różnorodność i niejednoznaczność oznaczeń akordów, co może sprawiać kłopoty z prawidłowym odczytaniem intencji kompozytora. Naliczyłem bowiem conajmniej pięć różnych  sposobów (systemów) oznaczania akordów, przy czym dodatkowym utrudnieniem jest identyczne oznaczanie pewnych akordów (co sugeruje, że mamy do czynienia z tym samym systemem) i różne oznaczanie innych. Ponadto  -  taki sam  szczegół oznaczenia występuje jako dolny, lub górny indeks (patrz tabela poniżej).

W celu rozwiania ewentualnych wątpliwości trzeba poszukać innego wydania danego utworu  a  jeszcze  lepiej  -  wersji  fortepianowej, lub  wersji  wokal + piano, które umożliwiają  dokładne  ustalenie  dźwięków  składowych  akordu.

 

W polskich nutach panuje duża (ale nie 100-procentowa) zgodność odróżniania akordów durowych (litera  duża) i mollowych (litera mała). Ale  n.p. w  nutach na  akordeon  jest inaczej  -  akordy  dur  pisane są literą  małą  a  akordy  moll  też  literą  małą  z  dopiskiem „m”.