• Wszystko o akordeonie

  • Wywiady

  • Relacje z koncertów

  • Recenzje płyt

  • Sprzęt

Polski Portal Akordeonowy

akordeon.pl

Akompaniament i gra wielodźwiękami

Zadanie jest takie :  mamy melodię i trzeba opracować do niej podkład harmoniczny (akordy) i na tej podstawie opracować akompaniament i wzbogacić melodię wielodźwiękami. W takiej też kolejności zadanie to należy rozwiązywać (można ewentualnie ostatnie dwa elementy opracowywać równocześnie).

Powiem od razu, że "wchodzimy do bardzo głębokiej wody". Bowiem harmonia do dość obszerny i trudny dział wiedzy muzycznej. Oprócz podstawowych zasad, których należy przestrzegać przy opracowywaniu podkładu harmonicznego, efekt końcowy w dużej mierze zależy od indywidualnego gustu (a o gustach - jak mówi znane porzekadło - się nie dyskutuje). Ktoś lubi klasyczna ascezę w harmonii, której efektem jest tylko "triada" i prawie nic więcej a inny lubi przepych, przejawiający się mnóstwem akordów "wtrąconych".

Jeśli więc jesteśmy nowicjuszami, to "wróćmy na skraj wody" i zacznijmy naukę harmonii stopniując jej trudność :

1 - korzystajmy na początek z klasycznych nut na akordeon (ewentualnie na fortepian z wokalem, bo w prawej ręce często spotykamy wielodźwięki a lewa dość łatwo daje się adaptować na akordeon), analizujmy akordy w zestawieniu z melodią, czyli jak się mają jej dźwięki do składowych dźwięków akordów, słuchajmy nagrań pod kątem harmonii i rodzaju akompaniamentu, równolegle uczmy się budowy i oznaczeń akordów i podstawowych zasad harmonii (triada harmoniczna, pokrewieństwo tonacji i akordów).

2 - przechodząc na korzystanie z prymek (melodia z akordami) musimy już biegle znać symbole i dźwięki składowe akordów, by myśleć o opracowaniu akompaniamentu i graniu melodii wielodźwiękami.

3 - dopiero teraz możemy próbować samodzielnie rozwiązywać zadanie postawione na początku.

Z powyższego wynika, że im mniej korzystamy z nut, tym bardziej potrzebna jest nam znajomość harmonii.

Sprawę opracowywania akompaniamentu zostawiam zawodowcom, bo - jak poprzednio wspomniałem - jestem pianistą a grę na akordeonie znam tylko na poziomie elementarnym.

Opracowywanie podkładu harmonicznego też zostawię na boku, bo jest o tym mowa w temacie nr 20 a na tym forum też widziałem podobne opracowanie. Natomiast poniżej przedstawię wzbogacanie harmonii na przykładach znanych melodii, bo w ten sposób najwyraźniej widać różnicę.

Na początek wybrałem dwie melodie biesiadne w opracowaniu autora o pseudonimie "ICY". Moje wersje są prawie taka same a jednak odrobinę inne - patrz  akordy pod pięciolinią, natomiast poprawny, ale elementarny podkład harmoniczny podano nad pięciolinią.

alt

W drugim takcie teoretyk harmonii prawdopodobnie zamiast H7 napisałby G+, ale ja wolę ostrzejsze brzmienie akordu H7. W czwartym zaś takcie ICY napisał "gzm" a w basie "E", natomiast ja na fortepianie wolę w basie "cis" i dlatego akord oznaczyłem jako C#zm. W trzecim takcie w lewej ręce zagramy akord C a w celu uzyskania seksty "a" w akordzie C6 w melodii do dźwięku "g" można dodać w dół "e-c-a" i zagrać to jako akord. W ostatnim takcie 1-szej wolty w lewej ręce zagramy bas pojedynczy D a w celu uzyskania kwinty zwiększonej "ais" w akordzie D+  w melodii do dźwięku "d" można dodać w dół "ais-fis" i zagrać to jako akord. Pozostałe akordy są typowe dla akordeonu i nie wymagają komentarza

alt

W pierwszym takcie za znakiem repetycji wystarczy zagrać akord basowy "dm", bo seksta "h" jest już w linii melodycznej. W czwartym takcie od końca w lewej ręce zagramy akord "dm" a w celu uzyskania septymy "c" w akordzie d7 w melodii do dźwięku "a" można dodać w dół "f-d-c" i zagrać to jako akord. Pozostałe akordy nie wymagają komentarza.

Na koniec fragment bardzo znanej piosenki - przypisywanej w wielu publikacjach Presley'owi (niektóre wydawnictwa piszą "traditional").

alt

W trzecim takcie równie dobrze można napisać "b" i na akordeonie zagrać akord basowy "bm",  bo seksta tego akordu występuje w melodii. Analogicznie jest w piątym takcie przy akordzie "cm6" i w siódmym takcie przy akordzie "gm7" (na własny użytek, akordy tego rodzaju określam jako "wymuszone przez linię melodyczną").

Kontynuując główny nurt tematu, zajmiemy się teraz drugą jego częścią, czyli grą wielodźwiękami, mając do dyspozycji prymki z akordami.

Jak już mówiliśmy - korzystanie z prymek wymaga biegłej znajomości symboli i dźwięków składowych akordów.

Dodam też, że grę wielodźwiękami można potraktować jako jeden z elementów aranżacji utworu a w tym - jako jeden ze sposobów zmiany dynamiki. Bowiem aranżacja może polegać np na tym, że wielodźwiękami będziemy grać tylko część frazy, lub część utworu i td i tp a zmiana dynamiki jest oczywista, bo akord brzmi głośniej niż dźwięk pojedynczy (oczywiście przy tym samym natężeniu miechowania, lub tej samej sile uderzenia na fortepianie).

Popatrzmy zatem na te same przykłady piosenek, ale napisane wielodźwiękami.

Jest to oczywiście jedna z wielu możliwości - podobnie jak przy opracowywaniu podkładu harmonicznego, który z kolei jest bazą do wyboru dźwięków, które dopiszemy do linii melodycznej.

W pokazanych przykładach całą linię melodyczną pozostawiono w "sopranie" (dźwięki górne), ale to nie jest reguła. Grając solo tak jest wygodniej, ale w opracowaniach na 2 instrumenty spotyka się często głos dolny przeniesiony o oktawę w górę i brzmi to bardzo ładnie i ciekawie.

W głosie dolnym (w głosach dolnych) zastosowano te same wartości rytmiczne co w melodii, co również nie jest regułą. Szczególnie na akordeonie głos dolny w pięciu pierwszych taktach poniższego przykładu może być grany jako półnuty z kropką (analogicznie w dalszych przykładach).

Zdarza się, że zaplanowany aranż koliduje z akordem basowym - przykladowo w przedostatnim takcie poniższego przykładu mamy w basie D7 a w melodii "des=cis", co stwarza dysonans. Jest to wprawdzie niezauważalne, ale i tego można uniknąć opuszczając uderzenie akordu na tempo "2".

alt

W następnym przykładzie w drugim takcie (oraz w ostatnim takcie drugiej wolty) mamy akord G+, którego nie ma w basach akordowych i w tych przypadkach lewą ręką zagramy tylko bas pojedynczy "G" by uniknąć dysonansu z dźwiękiem "dis".

alt

alt

W pierwszym takcie powyższego przykładu równie dobrze można w głosie dolnym zagrać "c, c, c#, c#". Celowo też nie pokazałem całych akordów w pierwszych czterech taktach, by uzyskać kontrast między obiema częściami frazy.

Przypomnijmy też, że napotkane w prymkach akordy sekstowe na akordeonie gramy w basach jako zwykłe trójdźwięki (np C6=C i Cm6=Cm) a akordy nonowe zastępujemy septymowymi (np C9=C7, Cm9=Cm).